ارگونومی شغلی

ارگونومی شغلی

هر سازمانی دارای تشکیلات و سیستم اداری و قانون و مقررات خاص خود می باشد. برای فعالیت خود از ساختمانی با اتاقهای که دارای مساحتهای متفاوتی می باشد استفاده می نماید. در یک سیستم تعدادی به عنوان ارائه دهنده خدمات مشغول به خدمت می باشند. و بنا به نوع خدمت و سرویس ارائه شونده از تجهیزات و تسهیلاتی از قبیل: میز، صندلی، کامپیوتر، فاکس، تلفن و غیره  در جهت پیشبرد اهداف سازمانی استفاده می شود تجهیزات و تسهیلات فراهم شده سلیقه ای بوده و بدون توجه به وضعیت بدنی کارکنان طراحی شده اند به مرور زمان انواع مشکلات و ناراحتیهای اسکلتی و عضلانی برای کارکنان بوجود می آورد که بر روی کیفیت و کمیت کار تاثیر گذاشته و سبب نارضایتی را فراهم می آورد.

  • وضعیت نور مورد استفاده (طبیعی، مصنوعی)
  • انوع تهویه مورد استفاده (عمومی، موضعی)
  • نحوه دکوراسیون اتاق کار و رنگهای استفاده شده
  • رنگ: واکنش افراد و سلیقه آنان برای انتخاب رنگ نه تنها در جوامع مختلف با هم تفاوت دارد، بلکه در بین گروههای مختلف یک جامعه هم فرق می کند.

الف: کاربرد رنگ در محیط کار

رنگ آمیزی در و دیوار و ابزار و آلات در محیط کار به رنگهای بخصوص، مبتنی بر این است که کارایی فرد در محیطی با رنگ دلخواهش افزایش پیدا می کند. بنابر این ما باید محیطهای کار، را به رنگی درآوریم که برای اکثر کارکنان و کارگران محیطی آرام بخش و مطلوب باشد. زیرا هدف فراهم آوردن شرایطی است که هیچ فشار عصبی و روانی بر فرد وارد نشود. بطور کلی، رنگها برای اکثر مردم معنی مشخصی داشته و واکنشهای هیجانی تقریباً یکسانی را درپی دارند.

ب: آثار عمومی فیزیولوژیکی رنگها

مطالعات نشان داده اند که رنگها بر سیستم اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک اثر می­گذارند. تحریک و فعالیت بخش سمپاتیک سلسله اعصاب فیزیولوژی بدن را از وضع بهینه و تعادل برمی گرداند. بعضی از رنگها موجب فعال شدن اعصاب پاراسمپاتیک می­ شوند.

ج: خواص اختصاصی رنگها و اثر آنها بر عملکرد

رنگها هر کدام بر فرد اثر خاص و متفاوتی دارند. که بدنبال آن رفتار کار و عملکرد فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. روانشناسی کار، رنگ را در محیط کار به عنوان یک متغیر فیزیکی در نظر دارد که می تواند بر میزان بازدهی کارکنان تاثیر بگذارد.

  • وضعیت در و پنجره تعبیه شده در هر اتاق
  • درجه حرارت و نوع وسایل گرمایشی خنک کننده های مورد استفاده
  • اطلاعات در خصوص ابعاد بدنی کارکنان شاغل در محل

در هر ارزیابی قبل از شروع به تهیه امکانات نیازمند داشتن اطلاعات کامل در خصوص وضعیت موجود می باشد که این اطلاعات عبارتند از:

  • مساحت و فضای موجود
  • تعداد کارکنان شاغل
  • نوع فعالیت مورد انتظار از هر یک از کارکنان ( پاسخگویی به نامه، تلفن یا اپراتوری کامپیوتر)
  • نوع میز و صندلی مورد استفاده و وضعیت بدنی کارکنان در حین استفاده از آن

محیط کار ونشستن

محیط کار متناسب با ابعاد بدنی کارکنان شاغل باشد. در جلوگیری از بروز بیماریهای ناشی از کار وجود میز و صندلی مناسب همراه با یک روشنایی مطلوب از ایجاد ناراحتی های اسکلتی عضلانی و خستگی در ناحیه کمر پیشگیری می نماید.

صندلی

نوع صندلی مورد استفاده و طراحی آن نقش بسیار مهم در جلوگیری از خستگی و بروز ناراحتی های اسکلتی عضلانی دارد. یک صندلی خوب زمانی میتواند نقش خود را خوب ایفا می کند که بتواند حالت انحنای قوس کمر را در هنگام نشستن حفظ بنماید و همچنین در محیط کار  فرد بتواند  دسترسی به صندلی متناسب با نوع کار داشته باشد. برای مثال اگر نوع کار نیازمند استفاده از حالت ایستاده و نشسته توام با هم می باشد باید ارتفاع صندلی طوری باشد که فرد بتواند در هر شرایطی از آن استفاده نماید.

میز

مواردی که در میز اهمیت دارد عبارتند از: سطح روی و ارتفاع سطح بالائی و سطح پایینی و عمق داخل میز.

وسعت سطح روی میز بایدبه اندازه کافی باشد تا کلیه  قطعات و وسایلی که برای انجام کار لازم است جا بگیرد.

نوع موادی که برای ساخت میز استفاده می گردد باید از لغزیدن قطعات برروی میز در هنگام کار جلوگیری کند. عمق میز و فضای داخل میز اهمیت زیادی در راحت بودن پا برای انجام یکسری حرکات دارد. باید پا به اندازه کافی فضای آزاد در زیر میز داشته باشد.

اگر ارتفاع میز بالاتر از ارتفاع آرنج باشد باعث بالا بردن شانه و دست می شود و این سبب خستگی و درد در ناحیه شانه می گردد.

برای هرکاری با توجه به نوع فعالیت و مشخصات آنتروپومتری شاغلین میز مناسب قابل تنظیم طراحی  گردد. واگر این میسر نگردد می توان از صندلی قابل تنظیم ارگونومیک استفاده گردد.

موس، صحفه کلید و پرینتر

در خصوص اجزاء مورد نیاز کامپیوتر که برای انجام کار نیاز می باشد باید در منطقه حد دسترس اولیه قرار گرفته به طوریکه فرد نیاز به کشیدن دست به طرف جلو  و طرفین نباشد.

برای جلوگیری از ایجاد قرارگیری بدن در وضعیت نامناسب نیاز می باشد که میز مناسب که دارای طراحی ارگونومیک باشد به طوری در قسمت جلوی میز سینی کشویی که صحفه کلید و موس را در خود جا داده و نیاز نباشد جهت دسترسی به موس دست را بالا برده و عضلات شانه و دست و مچ  تحت استرس و فشار باشد و تا جاییکه امکان دارد پرینتر به مانیتور نزدیک باشد و یا جایی قرار داده شود که نیاز به خم شدن زیاد و یا کشیدن دست نباشد. در پروسه کار نشسته ارتفاع سطح کار را طوری تنظیم کرد که ساعد در حین کار کردن افقی و موازی با ران باشد و بازو در امتداد تنه و از بدن فاصله نگیرد. در هنگام کارمچ دست به صورتی قرار گیرد که دارای زاویه مناسب نسبت به سطح افق باشد به طوریکه مچ زیاد به طرف بالا خم نگردد.

برای جلوگیری از برخورد دست با سطح میز از زیر دستی که از جنس مناسب و انعطاف پذیر باشد، استفاده گردد.

مواردی را که در هنگام انجام کار نشسته باید رعایت نمود:

  • برای کارهای نشسته هر ۱۵ دقیقه یکبار انجام یکسری حرکات ۲٫۳% از ورم پا خواهد کاست.
  • در جهت پیشگیری از ایجاد ناراحتیهای اسکلتی و عضلانی ناشی از نشستن افرادی که دارای کار اپراتوری با کامپیوتری هستند هر ۲ ساعت یکبار نیازمند استراحت به مدت ۱۵ دقیقه می باشند. و در زمانی که بار کاری بیشتر باشد برای هر ساعت ۱۰ دقیقه پیش بینی کرده اند.
  • عدم استفاده از پوشش جرمی برای روی صندلی در محیطهای که فرد باید به مدت طولانی کار نشسته انجام بدهد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

مشاوره رایگان