آشنایی با طرح توجیهی پرورش قارچ

آشنایی با طرح توجیهی پرورش قارچ

امروزه از مهم‌ترین مواد غذایی مورداستفاده انسان پروتئین‌ها هستند. در حال حاضر به دلیل تغییر روش زندگی انسان‌ها از زندگی سنتی به ماشینی و کاهش تحرک افراد استفاده از گوشت قرمز به دلیل دارا بودن چربی فراوان کاهش بسزایی داشته است. حبوبات، سویا و قارچ‌ها مهم‌ترین مواد پروتئینی مفید و غیرحیوانی هستند که به طور گسترده مورداستفاده قرار می‌گیرد. قارچ به علت داشتن پروتئین زیاد، ویتامین و لیپید می‌تواند غذای کاملی برای انسان به شمار آید. در ادامه به بررسی طرح توجیهی پرورش قارچ می‌پردازیم.

اصول پرورش قارچ‌های خوراکی و مزایای آن

در نوشتن طرح توجیهی پرورش قارچ، نوع قارچ مورد استفاده و پرورش‌یافته اهمیت زیادی دارد. به‌طورکلی قارچ‌های خوراکی از گذشته تاکنون هم به‌عنوان منبع غذایی و هم به‌عنوان منبع دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جمله مزایای استفاده از طرح توجیهی پرورش قارچ به شرح زیر است:

  • جلوگیری از آلودگی‌های وارده به محیط‌ زیست
  • استفاده از مواد زائد کشاورزی
  • ایجاد اشتغال و درآمد
  • کمک به امنیت غذایی

قارچ‌های خوراکی جزو دسته قارچ‌های بازیدیومیستها هستند که قسمت پایه آن روی کلاهک است و به رنگ سفید، طلایی و همانند یک چتر قرار دارند. سطح انتهایی آن به‌صورت صفحاتی است که این صفحات در ابتدای رشد به رنگ صورتی بوده و در ادامه قهوه‌ای‌رنگ می‌شود. اگر شرایط پرورش قارچ‌ها مساعد باشد ریشه‌های سفید رنگی نیز از آن تشکیل می‌شود.

پرورش قارچ در منزل و ایجاد اشتغال
پرورش قارچ در منزل و ایجاد اشتغال

 ویژگی مکان مناسب برای طرح توجیهی پرورش قارچ

انتخاب محل مناسب برای پرورش قارچ از اهمیت بالایی برخوردار است. برای این منظور باید عواملی چون رطوبت، تنظیم دما، تهویه در اتاق و… را در نظر گرفت. انبارهایی که در آن قارچ‌ها پرورش می‌یابند. باید به ‌صورت تاریک و بسته باشد و ابعاد باید به عرض ۶ متر، طول ۹ متر و ارتفاع ۵ متر انتخاب شود. بسترهای کشت قارچ باید ۲ ردیف و با عرض حدود ۱٫۵ متر که در هر ردیف ۵ الی ۶ بسته به ‌صورت قفسه روی‌ هم قرار می‌گیرند. دمای این مجموعه باید حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد و رطوبت آن به حد اشباع برسد.

سالن کشت قارچ
سالن کشت قارچ

آبیاری قارچ‌ها به چه صورت است؟

در پرورش قارچ خاک‌دهی به‌صورت دستی و یا توسط دستگاه زمانی که رطوبت تا حد اشباع می‌رسد، بسیار مشکل است. زیرا این عمل موجب چسبندگی خاک به تجهیزات توزیع‌کننده خاک می‌شود. از ظریف‌ترین مراحل کشت قارچ، آبیاری محصولات است. مقدار آب موردنیاز قارچ‌ها در طول دوره کاهش می‌یابد. یعنی مقداری آب توسط تعریق و مقدار دیگری توسط قارچ‌ها جذب می‌شوند. به‌طورکلی اندازه قارچ‌ها چند روز قبل از برداشت آن‌ها به دو برابر حجم قبل آن افزایش می‌یابد که رشد قارچ‌ها کاملاً وابسته به نوع آبیاری آن‌ها و جذب مواد مغذی است.

نحوه آبیاری در پرورش قارچ
نحوه آبیاری در پرورش قارچ

نحوه برداشت محصولات قارچی

قارچ‌ها در طی دوره ۷ الی ۱۰ روزه که اصولاً این دوره فلاش نامیده می‌شود، برداشت می‌شوند. هنگامی‌ که یک‌سری از قارچ‌های رسیده برداشت می‌شود، جای آن خالی شده و مانعی برای رشد دیگر قارچ‌ها برداشته می‌شود و بقیه قارچ‌ها با سرعت زیادی رشد می‌کنند و رسیده می‌شوند.

در طی دو فلاش اول بیشتر محصولات برداشته می‌شوند و در طی فلاش‌های بعدی محصولات اندک باقی‌مانده برداشت می‌شوند. زمان مناسب برای برداشت قارچ‌ها زمانی است که کلاهک قارچ کاملاً سفت شده و کیفیت قابل قبولی داشته باشد. برداشت معمولاً از ۱۳٫۵ تا ۳۶ کیلوگرم در ساعت‌های متفاوت است. قارچ‌های رسیده می‌توانند در اندازه‌های بزرگ یا کوچک باشند و به‌طورکلی تولیدکننده‌های برداشت، قارچ‌هایی با اندازه بزرگ و متوسط را بیشتر ترجیح می‌دهند.

در طرح توجیهی پرورش قارچ از چه روش‌هایی استفاده می‌شود؟

روش‌های رایجی که برای پرورش قارچ صورت می‌گیرد بصورت ۱٫ قفسه‌ای  2. جعبه‌ای است.

 روش قفسه‌ای:

 در روش قفسه‌ای معمولاً جنس قفسه‌ها از آلومینیوم یا پروفیل‌های آهن است که به ‌صورت ستون‌های عمودی روی تیرهای افقی با فاصله‌های معین قرار می‌گیرد. عرض قفسه‌ها حدود ۱۴۰ سانتی‌متر در دو طرف و ۷۰ سانتی‌متر به ‌صورت یک‌طرفه است.

طبقات باید فاصله‌ای حدود ۴۰ سانتی‌متر از یکدیگر داشته باشند. همچنین با زمین نیز باید ۲۰ سانتی‌متر فاصله داشته باشند. به ‌منظور تهویه مناسب بین قفسه‌ها بین الوارها را ۲ سانتی‌متر فاصله می‌دهند که عرض این الوارها ۱۵ الی ۲۰ سانتی‌متر و ضخامت آن‌ها نسبت به طول طبقات اختیار می‌شود.

روش جعبه‌ای:

روش جعبه‌ای برای اولین‌بار با کمک قارچ دکمه‌ای انجام شد. این روش برخلاف روش قفسه‌ای متحرک بوده یعنی تعدادی جعبه که دارای ابعاد معین است، به ‌صورت شطرنجی روی ‌هم قرار می‌گیرند. در این روش قارچ‌ها به طور کامل مکانیزه شده و در کمترین زمان ممکن و با بهترین کیفیت و حداقل دخالت انسان قارچ‌ها برداشت می‌شود.

از تفاوت‌های که بین روش‌های جعبه‌ای و قفسه‌ای وجود دارد نوع پاستوریزاسیون آن‌ها است. یعنی در روش قفسه‌ای همه فرایندهای انجام شده به ‌صورت یک‌مرحله‌ای انجام می‌شود، ولی در مرحله جعبه‌ای ابتدا جعبه‌ها در اتاق مخصوصی که کاملاً پاستوریزه شده قرار می‌گیرند و سپس به اتاق کشت برده می‌شوند. به ‌این ‌ترتیب می‌توان در طول سال ۶ بار محصولات مورد نظر را برداشت کرد. در روش جعبه‌ای مهم‌ترین ویژگی‌ای که باید به طور کامل به آن توجه داشت، حمل‌ و نقل جعبه‌ها است که وزن جعبه‌ها نباید از ۴۰ کیلوگرم بیشتر شود تا حمل‌ونقل آن آسان صورت گیرد.

پرورش قارچ به شیوه قفسه‌ای

مراحل اخذ مجوز در طرح توجیهی پرورش قارچ چگونه است؟

شرط اولیه برای اخذ مجوز در طرح توجیهی پرورش قارچ دارا بودن تخصص لازم برای تولید قارچ است. دومین شرط، مجوز بهره‌برداری برای آب کشاورزی است. حداقل آبی که برای پرورش یک کیلوگرم قارچ دکمه‌ای نیاز است، ۴۵ لیتر و آب موردنیاز برای تولید یک کیلوگرم قارچ صدفی، ۲۸ لیتر است. شرایط دیگر اخذ مجوز ارائه مدرک معتبر زمین و ظرفیت کارگاه است که مکان مناسب برای احداث کارگاه نباید در حریم مراکز آموزشی و درمانی، مرغداری‌ها، جاده‌ها و پناهگاه حیوانات و… باشد.

سخن پایانی

 در نوشتن طرح توجیهی پرورش قارچ نوع قارچی که قرار است پرورش پیدا کند اهمیت زیادی دارد. مکان مناسب پرورش قارچ باید از نظر تنظیم دما، رطوبت و… مناسب باشد. روش‌هایی که امروزه برای پرورش قارچ‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرد به‌صورت جعبه‌ای و قفسه‌ای است. همچنین برای اخذ مجوز برای پرورش قارچ دارا بودن تخصص کافی در امر پرورش قارچ و ظرفیت کارگاه و داشتن مدرک معتبر زمین ضروری است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*