آشنایی با طرح توجیهی گلخانه

آشنایی با طرح توجیهی گلخانه

با افزایش جمعیت و نیاز روزافزون به غذا در جهان، نیاز به روش‌های جدیدی که امکان تولید بالاتر و برداشت محصول خارج از فصل را فراهم می‌نمایند، بیشتر آشکار می‌شود. اگرچه کاشت گیاهان در گلخانه دانشی علمی است، ولی با هر بار تجربه این روش مشکلات و سؤالات جدیدی به وجود می‌آورد که در پی رفع آن‌ها اطلاعات جدیدی به دست می‌آید. طرح توجیهی گلخانه راهنمایی برای علاقمندان است.

طرح توجیهی احداث گلخانه

برای آنکه بخواهیم تولید خارج از فصل داشته باشیم باید با به ‌کارگیری روش‌هایی، عوامل محیطی مناسب رشد گیاه (دما، تهویه، دی‌اکسید کربن، رطوبت نسبی و نور) را کنترل نماییم که برای این منظور از گلخانه استفاده می‌شود. گلخانه تأثیر مستقیمی بر رشد محصول دارد و به همین دلیل در افزایش سود و کاهش هزینه‌ها نیز بسیار موثر واقع می‌شود. نکته مهم آن است که اگر مدیریت صحیحی در طرح توجیهی گلخانه صورت نگیرد، باعث عدم بهره‌ وری مناسب از سرمایه و امکانات خواهد شد.

طرح توجیهی گلخانه
طرح توجیهی گلخانه

اگر فردی بخواهد یک گلخانه تأسیس نماید باید با تمام خصوصیات علمی و عملی این شغل آشنایی کامل داشته باشد. وی باید در کمترین زمان ممکن، بیشترین سود به همراه بهترین کیفیت را برای کارش به ارمغان بیاورد. در این زمینه علم به هزینه‌های طرح توجیهی گلخانه و کشت گلخانه‌ای از اصلی‌ترین و مهم‌ترین مباحثی است که باید به آن واقف باشد.

کنترل عوامل محیطی در گلخانه

هر یک از گیاهان گلخانه‌ای برای داشتن رشد مطلوب به شرایط خاصی از نظر شدت نور، دمای روزانه، دمای شبانه، میزان رطوبت نسبی و عواملی از این ‌دست احتیاج دارد. هرچند که تأمین درجه حرارت مورد نیاز گلخانه هدف اصلی است، اما تهویه هوای محیط گلخانه را نیز باید مورد توجه خاص قرار داد. زیرا هوای گرم توأم با رطوبت (به علت آبیاری) در گلخانه باعث تشدید فعالیت قارچ‌های بیماری‌زا شده و در نهایت باعث گیاه‌ مردگی و از بین رفتن گیاهان می‌شود.

ساختمان و اسکلت گلخانه در طرح توجیهی گلخانه

سازه گلخانه‌ای دارای معیارها و استانداردهای مشخصی است که در کشورهای پیشرفته‌تر، سازندگان آن ملزم به رعایت تمامی آن معیارها هستند؛ اما به دلیل تفاوت‌های موجود بین اقلیم ایران و اروپا نمی‌توان از طرح‌های اروپایی بهره کافی جست. اسکلت گلخانه شامل قسمت‌های مختلفی است: پایه، شاسی افقی، محافظ پنجره، ناودان اصلی، ناودان قطره، قاب گلخانه، کشو، بازوئی، پشته، کلاهک، پنجره تهویه، پنجره تهویه کناری، نگهدارنده دستگاه تهویه و دیوار حاجب.

ساختمان و اسکلت گلخانه

انواع گلخانه

گلخانه‌ها برحسب نوع استفاده، نوع تولید، موارد استفاده، شکل ساختمان، میزان حرارت موردنیاز گیاهان، نوع مصالح ساختمانی که در آن‌ها به ‌کار برده می‌شود و محل احداث به گروه‌های متفاوتی تقسیم‌بندی می‌شوند؛ بنابراین در ساخت انواع گلخانه باید نکات متعددی را در نظر داشت. انواع گلخانه را به لحاظ نوع استفاده به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم می‌شود. گلخانه‌های ثابت، دائمی هستند و در ساختمان آن‌ها از آهن و سایر مصالح استفاده می‌شود که به سه دسته تقسیم‌ پذیرند.

  • گلخانه یک‌طرفه: از یک ‌جهت از نور کامل آفتاب بهره می‌گیرند و از جهت دیگر از مصالح ساختمانی پوشیده شده است.
  • گلخانه دوطرفه: از دو جهت به ‌طور کامل از نور آفتاب استفاده می‌کند.
  • گلخانه نیمه دوطرفه: از یک‌ جهت از نور آفتاب بهره می‌گیرد و از جهت مقابل تا نیمه از مصالح ساختمانی پر شده و نیمه دیگر از جنس شیشه است.
انواع گلخانه به لحاظ نوع استفاده

آماده‌سازی گلخانه در طرح توجیهی گلخانه

آخرین مرحله در طرح توجیهی گلخانه، تجهیز آن است. سهل‌انگاری در آماده‌سازی و تأمین وسایل موردنیاز گلخانه می‌تواند هزینه‌های تولید، تعمیر و نگهداری را تا پنجاه‌ درصد و حتی بیشتر افزایش دهد. انتخاب تجهیزات و تأسیسات بدون بررسی جوانب فنی آن‌ها، جز اتلاف سرمایه و صرف هزینه‌های دائمی نتیجه دیگری نخواهد داشت.

بستر کشت

این نکته را فراموش نکنید که گیاهان موجود در گلخانه از نظر محیط رشد ریشه دارای محدودیت‌هایی در مقایسه با شرایط طبیعی هستند. به همین دلیل برای جبران این کمبودها و محدودیت‌ها باید خاک بستر کشت به شیوه‌ای انتخاب شود که خللی در رشد گیاهان وارد نشود.

بستر کشت گلخانه‌ای دارای چهار وظیفه اصلی است:

  • مخزن مواد غذایی (خاک)
  • نگهداری آب و در دسترس قرار دادن آن برای گیاه
  • تبادل گازی بین ریشه و اتمسفر

در کشت هیدروپونیک یا بدون خاک ریشه گیاه در موادی نظیر پرلایت، پشم سنگ، لیکا، ماسه و مواد دیگری قرار داده می‌شود و مواد غذایی مستقیماً در دسترس گیاه قرار می‌گیرد. این روش مصرف آب را کاهش و عملکرد در واحد سطح را افزایش می‌دهد و مشکل مواجهه با بیماری‌های خاک زادی را برطرف می‌نماید.

 برای ضدعفونی کردن بستر کشت راه‌های مختلفی وجود دارد:

  • ضدعفونی خاک با استفاده از بخار
  • ضدعفونی خاک با استفاده از گازهای شیمیایی
  • ضدعفونی کردن خاک با استفاده از انرژی

تغذیه گیاهان

در حالی که در سال های اخیر رشد مصرف کودهای شیمیایی در ایران بسیار سریع بوده و هزینه‌های زیادی برای تولید این کودها در داخل کشور صرف شده، اما متأسفانه در این مدت افزایش عملکرد متناسبی در محصولات کشاورزی دیده نشده است. املاح مورد نیاز گیاه به دو گروه عمده مواد اصلی (ماکروالمنت) و مواد فرعی (میکروالمنت) تقسیم می‌شود. منظور از املاح اصلی نیتروژن، فسفر، منیزیم، کلسیم و گوگرد است. مراد از املاح فرعی هم آهن، منگنز، بر، مس، مولیبدن، روی و کلر است.

با توجه به پیشرفت صنایع تولید کود، انواع کودهای شیمیایی با ترکیبات متفاوت جهت تغذیه گیاهان تهیه و به بازار عرضه ‌شده است. کودهای شیمیایی به دو صورت جامد و مایع تولید می‌شوند. کودهای مایع ساده‌ترین نوع کود جهت تغذیه گیاهان گلخانه‌ای به شمار می‌آید که در طرح توجیهی گلخانه نیز باید به آن اشاره گردد.

املاح مورد نیاز گیاه
املاح مورد نیاز گیاه

کاشت و داشت گیاهان در طرح توجیهی گلخانه

آفت‌ها و بیماری‌های گیاهی ممکن است در مراحل مختلف رشد به محصول آسیب برسانند و موجب مرگ بوته یا کاهش محصول شوند. عوامل و عوارضی که سلامت گیاه را مختل می‌سازند شامل: عوارض فیزیولوژی مثل کمبود مواد غذایی، آفت‌ها مانند کنه‌ها و بیماری‌های گیاهی که توسط میکروارگانیسم‌ها ایجاد می‌شوند که شامل باکتری‌ها، قارچ‌ها، ویروس‌ها و نماتودها است.

آفت‌هایی که عمدتاً در گلخانه رشد و تکثیر می‌یابند عبارت‌اند از: شته، کاسپید، حشرات جهنده قورباغه‌ای شکل، برگ‌خواران، تریپس، معدنچیان برگ، شپشک آردی، کنه‌های نباتی قرمز، مگس سفید (عسلک)، گوش‌خیزک و شپشک‌های چوب‌خوار. همچنین بیماری‌های عمده در گلخانه نیز بدین قرارند: سفیدک پست، سفیدک آردی، گیاه مردگی یا پوسیدگی گیاه، پوسیدگی یقه و بیماری بوتریتیس (کپک خاکستری).

روش‌های مختلفی برای مبارزه تلفیقی وجود دارد کهشامل: شخم، ضدعفونی نمودن خاک، استفاده از سموم گرانول قارچ‌کش و حشره‌کش، تعویض خاک، ارقام مقاوم، کنترل دما و رطوبت، تغذیه مطلوب، رعایت اصول بهداشتی، مبارزه بیولوژیک، نصب تله زرد، حذف علف‌های هرز، مبارزه شیمیایی و … می باشد.

کلام آخر

نوشتن طرح توجیهی گلخانه برای تولید محصولات کشاورزی به دلیل امکان کنترل عوامل تأثیرگذار محیطی همچون تغییرات دمایی، استفاده بهینه از آب‌وخاک، جلوگیری از پدیده‌های سرمازدگی و گرمازدگی، امکان کاربرد مناسب کود و سم و در نهایت تولید در خارج از شرایط زمانی، جایگاه ویژه‌ای یافته و کشت گلخانه‌ای به‌ عنوان یک روش متفاوت با بازده بالا در سالهای اخیر گسترش یافته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*